حتما اين موضوع را زياد شنيده ايد كه بعضي جانوران براي مخفي ماندن از چشم شكارچيان خود را استتار مي كند و حيواناتي كه قادرند خود را به رنگ محيط اطرافشان درآورند و از ديد مخفي شوند، نسبت به ديگر موجودات مدت زمان بيشتري زندگي و توليد مثل مي كنند.
    اين يك راهبرد مناسب و معمول در دنياي جانوران است، ولي آيا تاكنون شنيده ايد كه گياهان هم از اين روش استفاده كنند؟
    در گياهان استفاده از خاصيت رنگ پذيري يا تغيير رنگ دادن به عنوان يك مولفه حياتي براي به دست آوردن غذا مثلادر فتوسنتز يا جذب گرده افشان ها موضوعي است كه تاكنون بخوبي مورد مطالعه قرار گرفته است، اما رنگ عوض كردن به عنوان سلاحي براي فرار از دست شكارچيان موضوعي است كه تاكنون توجه كمتري به آن شده است.
    محققان دانشگاه هاروارد به شكل تجربي درباره برگ هاي خشكيده يك درخت جنگلي نادر به نام Monotropsis odoruta تحقيق كردند تا بفهمند آيا اين برگ ها نقش شبيه نوارهاي روي بدن ببر يا رنگ خاكستري پروانه ايpeppered داشته و براي اختفاء به كار مي روند؟
    اين درخت يكي از گونه هاي جالب گياهي است. محققان با نگاه به برگ هاي خشك گياه متوجه شدند برگ ها ساقه 5 سانتي متري و شكوفه هاي گل را پوشاندند. اين برگ ها قهوه اي رنگ هستند كه از ساقه رشد مي كنند و شكوفه هاي صورتي ارغواني گياه را مي پوشانند. محققان شروع به اندازه گيري الگوي انعكاسي قسمت هاي مختلف گياه كردند و متوجه شدند وضعيت استتاري برگ ها باعث همرنگ شدن گياه با محيط اطرافش شده و به اين وسيله ساقه و شكوفه ها زير اين برگ ها مخفي مي شوند و در نتيجه گياه از ديد شكارچيان مخفي مي ماند و مدت زمان بيشتري زندگي مي كند.
    اين گياه با برگ هاي سالم در مقايسه با گياهي با برگ هاي صدمه ديده 4 برابر كمتر در معرض خطر گياهخواران بوده و درصد پرورش ميوه اي كامل و رسيده در آنها بيشتر است.
    مدت هاست كه مي دانيم جانوران از تكنيك استتار به عنوان يك مكانيسم دفاعي در برابر شكارچيان استفاده مي كنند. اكنون دانشمندان به صورت تجربي نشان داده اند گياهان از روشي مشابه در مقابل گياهخواران استفاده مي كنند.
    خشك شدن زودتر برگ ها به منظور استتار قسمت هاي تناسلي از ديد شكارچيان روش ايده آلي است براي زماني كه گياه به مدت طولاني در معرض خطر قرار دارد.
    تناقض اين است كه گياه براي گرده افشاني نياز به حشرات دارد. پس چگونه در حالي كه گياه با برگ هاي خشك تغيير قيافه داده و خود را بخوبي مخفي كرده اين اتفاق مي افتد؟ محققان براين باورند كه گياهان براي جذب گرده افشان ها و عوامل پراكندگي از رايحه و عطر قوي استفاده مي كنند. در اين تحقيق زنبورهاي درشتي مشاهده شد كه حامل گرده هاي زياد و عوامل تكثير كننده گياه بودند.
    
روزنامه جام جم > شماره 2751 15/10/88 > صفحه 12